381 . خيرى 1 حمزه : [ خيرى ] معرب « هيرى » 2 است ؛ آن را « شب‌بو » 3 [ نيز ] مىنامند زيرا بويش در شب انتشار مىيابد . نوعى از آن به نام هيرى ارشق 4 وجود دارد . مىگويند كه اين خزامى 5 است و خزامى به فارسى « اروانه » و « مادران بو » 6 ناميده مىشود كه به معناى « بوى مادران » است . مردم عراق انواع گوناگون خيرى را منثور 7 مىنامند . * روغن خيرى به رومى ابيلون 8 [ ناميده مىشود ] . پولس : خيرى با گل‌هاى سرخ « مرجان » ناميده مىشود . ديسقوريدس : اين لوكوون 9 است و گل‌هاى سفيد ، زرد و ارغوانى دارد 10 . ( 1 ) . Cheiranthus Cheiri L . ؛ سراپيون ، 315 ؛ ابو منصور ، 177 ؛ ابن سينا ، 772 ؛ ميمون ، 394 ؛ خرى نيز تلفظ مىشود . I , Vullers ، 771 . ( 2 ) . هيرى ، قس . II , Vullers ، 1493 . ( 3 ) . شب‌بو ، نسخهء فارسى : شب‌بوى ( II , Vullers ، 403 ) . ( 4 ) . هيرى ارشق - « هيرى خوش‌اندام » . ( 5 ) . الخزامى ، نك . شمارهء 374 . ( 6 ) . نسخهء الف : مادرابو ، بايد خواند مادران بو ( نسخهء پ ) زيرا در پى آن ترجمهء عربى اين جمله را به دست مىدهد : رائحة الامهات « بوى مادران » . ( 7 ) . المنثور ، قس . Lane ، 2764 . ( 8 ) . ابيلون ( ؟ ) . ( 9 ) . لوكوون يونانى ، ديوسكوريد ، III ، 118 . ( 10 ) * . در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده ، در نسخه‌هاى فارسى و پ حذف شده است . 382 . خيزران 1 اين عسطوس 2 است . مردى با پشته‌اى خيزران از كنار الهادى 3 مىگذشت . فضل بن ربيع 4 پرسيد : اين چيست ؟ مرد پاسخ داد : ريشه قنا 5 ، - و از [ بر زبان آوردن ] نام مادر [ خليفه ] خوددارى كرد 6 . ( 1 ) . Bambusa arundinacea Willd ؛ عيسى ، 4 29 ؛ بدويان ، 612 . نيز قس . ابو حنيفه ، 310 ؛ Lane ، 732 . ( 2 ) . العسطوس ، قس . لسان العرب ، VI ، 141 . ( 3 ) . الهادى - چهارمين خليفهء عباسى ، در سال 786 كشته شد .